Wat te doen bij een pijnopvlamming? Maak een plan voor slechte dagen

Door Team Chronische Pijn Centrum · 30 oktober 2025 · 5 min lezen

Een pijnopvlamming voelt vaak als een terugslag. Je had net een paar betere dagen, en ineens is de pijn er weer in volle hevigheid. Op zo'n moment is het moeilijk om helder na te denken. Daarom helpt het om vooraf, op een rustiger moment, een plan voor een slechte dag te maken. Dan ligt er al iets klaar als je het nodig hebt.

Wat is een pijnopvlamming?

Een pijnopvlamming is een periode waarin je pijn duidelijk heftiger is dan normaal, soms met meer vermoeidheid, slechter slapen of meer spanning. Het kan een paar uur duren of een paar dagen. Soms is er een aanleiding, zoals een drukke week, slecht slapen, stress of een verkoudheid. Soms is er geen duidelijke reden. Dat maakt het extra frustrerend.

Bij langdurige pijn zijn schommelingen normaal. Je pijnsysteem kan gevoeliger zijn afgesteld, waardoor het sneller en sterker reageert. Meer daarover lees je in waarom pijn per dag verschilt.

Wanneer moet je naar de huisarts?

Neem contact op met je huisarts als de pijn anders is dan je gewend bent, als er nieuwe klachten bijkomen of als je je zorgen maakt. Denk aan uitval of krachtverlies, koorts, pijn na een val of ongeluk, of pijn die op een heel andere plek zit dan normaal. Krijg je plotseling uitval of krachtverlies, of problemen met plassen of ontlasting samen met rugpijn? Neem dan direct contact op met je huisarts of, buiten kantoortijd, de huisartsenpost. Twijfel je of er sprake is van acuut gevaar, bel dan 112. Wijzig nooit zelf je medicatie; overleg met je huisarts of apotheker. Op Thuisarts.nl vind je betrouwbare informatie over veel klachten.

Wat zet je in je plan voor een slechte dag?

In je plan voor een slechte dag zet je concreet wat je kunt doen, wat je kunt laten liggen en wie je kunt vragen. Schrijf het op een moment dat je je redelijk voelt, en leg het op een plek waar je het makkelijk terugvindt.

• Wat helpt mij om de pijn wat te verzachten, zoals warmte, een douche of een rustige houding?
• Welke taken kan ik vandaag laten liggen of uitstellen?
• Wie kan ik vragen om te helpen, bijvoorbeeld met boodschappen of de kinderen?
• Welke kleine dingen blijf ik wel doen, zoals opstaan, eten en even naar buiten?
• Wat zeg ik tegen mezelf als het zwaar is?
• Wanneer bel ik mijn huisarts?

Het punt over wat je tegen jezelf zegt, klinkt misschien vreemd. Maar op een slechte dag komen vaak sombere gedachten op, zoals 'het wordt nooit meer beter'. Een zin die je vooraf opschrijft, zoals 'dit is een zware dag, en die gaat ook weer voorbij', kan dan houvast geven.

Deel je plan eventueel met je partner, huisgenoten of een goede vriend. Dan weten zij wat ze kunnen doen als je een slechte dag hebt, en hoef jij dat op dat moment niet uit te leggen. Voor veel mensen scheelt dat al veel onrust en schuldgevoel.

Wat te doen bij een pijnopvlamming?

Bij een pijnopvlamming doe je minder, maar niet niets. Probeer de basis vast te houden: op je vaste tijd opstaan, eten en drinken, en als het kan een klein beetje bewegen. Helemaal stilvallen voelt logisch, maar maakt de weg terug vaak langer. Een vast dagritme helpt om die basis te behouden.

• Maak je planning kleiner en kies één of twee dingen die ertoe doen.
• Neem vaker korte pauzes, in plaats van één lange.
• Beweeg licht, bijvoorbeeld een paar minuten rekken of een rondje om het huis.
• Doe een korte ademhalingsoefening of ontspanningsoefening.
• Zoek iets wat je afleidt of troost, zoals muziek of een gesprek.

Oefeningen vind je in het artikel over ontspanningsoefeningen bij spanning. Kies op zo'n dag liever een korte, vertrouwde oefening dan iets nieuws. Iets wat je al kent, kost minder energie en geeft sneller houvast.

Hoe ga je om met de gedachten en gevoelens?

Met de gedachten en gevoelens ga je het beste mild om: ze mogen er zijn, zonder dat ze het laatste woord hebben. Teleurstelling, frustratie of angst na een opvlamming zijn heel begrijpelijk. Vechten tegen die gevoelens kost vaak nog meer energie. Probeer ze op te merken en te benoemen. Lees meer in toelaten in plaats van fixen.

Voel je je erg somber of heb je gedachten aan de dood? Praat erover met iemand die je vertrouwt, kijk bij hulp bij crisis of bel 113 via 0800-0113.

Hoe pak je de draad weer op?

De draad pak je weer op door rustig terug te gaan naar je gewone ritme, niet door alles in te halen. Na een opvlamming is de neiging groot om het verloren werk in één keer te doen. Dat geeft vaak een nieuwe terugslag. Bouw liever in een paar dagen weer op naar je basisniveau. Lees ook over terugval na verbetering.

Merk je dat opvlammingen je leven steeds meer bepalen? Een (GZ-)psycholoog met ervaring in chronische pijn kan je helpen er anders mee om te gaan. Met de gratis zelfscan zie je of die aanpak bij je past.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een pijnopvlamming?

Dat verschilt sterk. Een opvlamming kan een paar uur duren, maar ook een paar dagen of langer. Vaak zakt de pijn weer naar het gewone niveau als je rustig doseert en je basis vasthoudt. Duurt het veel langer dan je gewend bent, of komen er nieuwe klachten bij, neem dan contact op met je huisarts.

Moet je rusten bij een pijnopvlamming?

Wat meer rust is vaak goed, maar helemaal stilvallen maakt de weg terug meestal langer. Probeer de basis vast te houden: opstaan, eten, een klein beetje bewegen. Neem vaker korte pauzes en maak je planning kleiner. Bouw daarna rustig weer op naar je gewone niveau, zonder alles in te halen.

Wat kan ik doen tegen een pijnaanval thuis?

Veel mensen hebben baat bij warmte, een rustige houding, een douche, ademhalings- of ontspanningsoefeningen en afleiding. Houd je planning klein en vraag hulp als dat kan. Wijzig niet zelf je medicatie; overleg met je huisarts of apotheker. Bij nieuwe, andere of alarmerende klachten bel je je huisarts, bij acuut gevaar 112.