← Alle artikelen

15 september 2026

Wat je voelt en wat je ervan maakt: het verschil tussen sensatie en verhaal

Pijn bestaat uit meer dan alleen een lichamelijk signaal. Als je leert onderscheiden wat er precies gebeurt, ontstaat er vaak ruimte.

Stel dat je 's ochtends wakker wordt met een zeurende pijn in je onderrug. Binnen een paar seconden schieten er gedachten door je hoofd: 'Daar gaan we weer.' 'Vandaag wordt niks.' 'Dit gaat nooit meer over.' En voor je het weet, voel je je niet alleen pijnlijk, maar ook moedeloos, gespannen en bang.

Dat is heel menselijk. En het laat iets belangrijks zien: wat we 'pijn' noemen, is vaak een samenspel van verschillende dingen die tegelijk gebeuren.

Vier onderdelen van één ervaring

Je kunt een pijnervaring grofweg uit elkaar halen in vier delen:

• Wat je lichaam registreert: druk, warmte, steken, zwaarte, tintelingen. De lichamelijke gewaarwording zelf.

• Wat je ervan maakt: het verhaal dat erbij komt. 'Er is iets mis.' 'Dit wordt erger.' 'Ik kan niets meer.'

• De emotionele lading: angst, frustratie, verdriet of machteloosheid die met dat verhaal meekomt.

• Hoeveel aandacht het krijgt: vult de pijn je hele bewustzijn, of is het één van de dingen die je op dat moment opmerkt?

Deze vier onderdelen beïnvloeden elkaar. Een zorgelijk verhaal maakt je gespannener, spanning maakt de lichamelijke gewaarwording scherper, en hoe scherper die is, hoe meer aandacht hij trekt. Zo kan een signaal dat op zich draaglijk is, uitgroeien tot iets wat je hele dag bepaalt.

Waarom dit onderscheid helpt

Het mooie aan deze manier van kijken is dat het uitlegt waarom dezelfde pijn op verschillende dagen zo anders kan voelen. Op een ontspannen dag met lieve mensen om je heen is de rugpijn er misschien ook, maar hij neemt minder ruimte in. Op een stressvolle dag voelt hij ondraaglijk. Je rug is niet veranderd, maar het verhaal, de emotionele lading en de aandacht wel.

Dat betekent niet dat je de pijn kunt wegdenken. Wel dat er meer is waar je invloed op kunt ervaren dan je misschien dacht.

Probeer het eens: beschrijven in plaats van beoordelen

Een eenvoudige manier om hiermee te oefenen, is de pijn eens te beschrijven alsof je hem voor het eerst tegenkomt. Niet: 'het is verschrikkelijk', maar: waar zit het precies? Is het scherp of dof? Is het warm of koud? Blijft het op één plek of beweegt het? Wordt het groter of kleiner als je ademt?

Merk ook op wanneer er een oordeel of verhaal bij komt. Je kunt dat vriendelijk benoemen: 'Ah, daar is de gedachte dat het nooit overgaat.' Je hoeft die gedachte niet weg te duwen. Door haar op te merken, ontstaat er al een klein beetje afstand.

Voor sommige mensen voelt het in het begin juist spannend om zo naar het lichaam te kijken. Dat is begrijpelijk, zeker als je lichaam lange tijd vooral een bron van ongemak is geweest. Doe het dan heel kort, een paar tellen, met je ogen open en je voeten stevig op de grond. Je hoeft niets te forceren.

Van automatisch naar bewust

Veel van wat er gebeurt als pijn opspeelt, gaat automatisch. Door de onderdelen te leren herkennen, maak je van een automatische reactie weer iets waar je bij kunt zijn. Dat is geen trucje om de pijn weg te krijgen, maar een andere manier van je tot je ervaring verhouden. En juist daarin ontstaat vaak de ruimte waar herstel kan beginnen.

Groet,

Team CPC®