Schamen voor je klachten: waarom schaamte zo vaak meekomt

Door Team Chronische Pijn Centrum · 21 november 2025 · 4 min lezen

Je zegt dat het goed gaat, terwijl het niet zo is. Je vertelt niet dat je gisteren de hele dag op de bank lag. Je twijfelt of je wel weer naar de huisarts mag. Veel mensen met langdurige klachten kennen het: schaamte. Voor de pijn, voor wat je niet meer kunt, of voor het feit dat er geen duidelijke verklaring is.

In dit artikel lees je waarom je je kunt schamen voor je klachten, wat schaamte met je doet en hoe je er in kleine stappen milder mee kunt omgaan. Om te beginnen: je klachten zijn echt. Er is niets om je voor te schamen.

Waarom schaam je je voor je klachten?

Je schaamt je voor je klachten omdat je bang bent dat anderen je anders zullen zien, of omdat je jezelf veroordeelt om wat je niet meer kunt. Schaamte ontstaat vaak als je het gevoel hebt dat je niet voldoet aan wat van je verwacht wordt, door anderen of door jezelf. Bij chronische pijn gebeurt dat snel. Je kunt minder, je bent minder betrouwbaar in afspraken, en je klachten zijn vaak niet zichtbaar.

Schaamte is het gevoel dat er iets mis is met jou als persoon. Dat is anders dan schuldgevoel, dat gaat over iets wat je hebt gedaan of niet gedaan. Over schuldgevoel lees je meer in schuldgevoel als je chronisch ziek bent.

Waarvoor schamen mensen met chronische pijn zich?

Mensen met chronische pijn schamen zich voor heel uiteenlopende dingen. Veelgenoemd:

• Klachten zonder duidelijke uitslag of diagnose
• Minder kunnen werken of een uitkering hebben
• Hulp nodig hebben bij gewone dingen
• Vaak afzeggen of niet meer mee kunnen doen
• Er goed uitzien terwijl je je slecht voelt
• Psychologische hulp zoeken voor lichamelijke klachten

Vooral bij klachten zonder duidelijke verklaring, zoals bij SOLK, is schaamte groot. SOLK staat voor somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: echte klachten waarvoor na goed onderzoek geen afdoende medische verklaring is gevonden. Lees ook klachten zonder duidelijke verklaring.

Wat doet schaamte met je?

Schaamte zorgt ervoor dat je je gaat verbergen: je verzwijgt je klachten, je trekt je terug en je vraagt geen hulp. Dat is een begrijpelijke reactie, want schaamte voelt pijnlijk. Maar het verbergen kost ook veel. Je moet steeds een masker ophouden, en dat vraagt energie die je al niet overhebt. Daarnaast krijg je minder steun, omdat anderen niet weten wat je doormaakt.

Schaamte kan zo ook leiden tot eenzaamheid. Daarover lees je meer in eenzaam door chronische pijn.

Waarom is schamen voor klachten zo hardnekkig?

Schaamte is hardnekkig omdat ze groeit in stilte. Hoe minder je erover praat, hoe groter ze wordt. Ook opmerkingen uit je omgeving kunnen schaamte voeden, bijvoorbeeld als iemand suggereert dat je je aanstelt of dat het wel meevalt. Daarnaast bestaat er nog steeds een misverstand dat pijn zonder zichtbare oorzaak minder echt zou zijn. Dat klopt niet. Pijn is volgens de IASP altijd een zintuiglijke en emotionele ervaring, en die is echt, ook zonder duidelijke oorzaak.

Hoe ga je milder om met schaamte?

Je gaat milder om met schaamte door haar op te merken, te benoemen en voorzichtig uit de stilte te halen. Kleine stappen die mensen helpen:

• Merk op wanneer je je schaamt en waar je dat voelt in je lichaam
• Benoem het voor jezelf: ik schaam me, en dat is begrijpelijk
• Vertel één persoon die je vertrouwt iets eerlijks over je klachten
• Vraag je af of je een ander hierop zou veroordelen
• Onthoud dat hulp vragen iets is wat je doet, niet iets wat je bent

Je hoeft niet ineens open te zijn tegen iedereen. Een klein stukje delen, bij iemand die veilig voelt, is al een stap. Vaak merk je dan dat de reactie milder is dan je vreesde.

Wanneer is hulp bij schaamte zinvol?

Hulp is zinvol als schaamte je tegenhoudt om zorg te zoeken, als je je steeds verder terugtrekt of als het je somber maakt. Een (GZ-)psycholoog met ervaring in chronische pijn kent schaamte goed en oordeelt niet. Binnen de CPC-methode krijgt schaamte een plek, vanuit Ik Voel, Ik Denk en Ik Ben. Die hulp komt altijd naast je medische zorg. Psychologische hulp zoeken betekent niet dat je klachten psychisch zijn.

Wil je eerst in alle rust verkennen of zo'n aanpak bij je past? De gratis zelfscan doe je gewoon thuis, in een paar minuten, en niemand hoeft ervan te weten.

Veelgestelde vragen

Waarom schaam ik me voor mijn klachten?

Schaamte ontstaat vaak als je het gevoel hebt dat je niet voldoet aan verwachtingen, van anderen of van jezelf. Bij chronische pijn kun je minder, zijn klachten vaak onzichtbaar en ontbreekt soms een duidelijke verklaring. Dat maakt je kwetsbaar voor schaamte. Het gevoel is begrijpelijk, maar je klachten zijn echt en niets om je voor te schamen.

Wat is het verschil tussen schaamte en schuld?

Schuldgevoel gaat over iets wat je hebt gedaan of niet gedaan, bijvoorbeeld een afspraak afzeggen. Schaamte gaat over wie je bent: het gevoel dat er iets mis is met jou als persoon. Bij chronische pijn komen ze vaak samen voor. Beide gevoelens worden meestal kleiner als je erover praat met iemand die je vertrouwt.

Hoe vertel ik anderen over mijn klachten zonder me te schamen?

Begin bij één persoon bij wie je je veilig voelt, en vertel een klein stukje. Je hoeft niet alles uit te leggen. Zeg bijvoorbeeld wat je wel en niet kunt en wat je van de ander nodig hebt. Vaak valt de reactie mee. Elke keer dat je iets deelt, wordt de schaamte meestal wat minder groot.