Verschil psycholoog, psychiater en psychotherapeut: wie doet wat?

Door Team Chronische Pijn Centrum · 7 augustus 2025 · 4 min lezen

Zoek je hulp bij psychische klachten, of bij de manier waarop je met langdurige lichamelijke klachten omgaat? Dan kom je al snel verschillende beroepen tegen. Ze lijken op elkaar, maar werken op een andere manier. In dit artikel zetten we de belangrijkste verschillen op een rij, zodat je beter weet wie je waarvoor kunt vragen.

Wat is het verschil tussen psycholoog, psychiater en psychotherapeut?

Het belangrijkste verschil is dat een psychiater arts is en medicijnen kan voorschrijven, terwijl een psycholoog en psychotherapeut vooral met gesprekken en oefeningen behandelen. Daarnaast verschillen ze in opleiding en in wettelijke status. Ook de manier waarop je bij hen terechtkomt, verschilt. Meestal verloopt dat via een verwijzing van je huisarts. Kort samengevat:

• Psycholoog: universitaire master psychologie, behandelt zonder medicatie.
• GZ-psycholoog: psycholoog met extra postmasteropleiding, in het BIG-register.
• Psychotherapeut: aparte opleiding in psychotherapie, in het BIG-register.
• Psychiater: arts met specialisatie psychiatrie, kan medicijnen voorschrijven.

Wat doet een psycholoog?

Een psycholoog is iemand die de universitaire studie psychologie heeft afgerond en zich bezighoudt met gedachten, gevoelens en gedrag. In de zorg voert een psycholoog gesprekken, doet onderzoek en helpt mensen met behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie. Een psycholoog is geen arts en schrijft geen medicijnen voor. De titel psycholoog staat niet in de Wet BIG, al kennen beroepsverenigingen eigen registers. Een psycholoog met een extra, wettelijk erkende opleiding heet GZ-psycholoog. Lees daarover meer in wat is een GZ-psycholoog.

Wat doet een psychiater?

Een psychiater is een arts die na de studie geneeskunde is doorgeleerd in de psychiatrie. Omdat een psychiater arts is, kan hij of zij lichamelijk onderzoek laten doen, medicijnen voorschrijven en de medische kant van psychische aandoeningen beoordelen. Psychiaters werken vaak in de specialistische ggz, bijvoorbeeld bij ernstige of complexe klachten. Ze voeren ook gesprekken en werken samen met psychologen. Heb je vragen over medicatie? Stop of wijzig nooit zelf, maar overleg met je huisarts, psychiater of apotheker.

Wat doet een psychotherapeut?

Een psychotherapeut is een zorgverlener met een aparte, wettelijk erkende opleiding in psychotherapie, die ingeschreven staat in het BIG-register. Wie deze opleiding volgt, heeft meestal al een achtergrond als psycholoog, orthopedagoog of arts. Een psychotherapeut behandelt psychische klachten met gesprekken en verschillende therapievormen, vaak ook bij langer bestaande of complexere patronen. Net als een psycholoog schrijft een psychotherapeut geen medicijnen voor, tenzij hij of zij ook arts is. Psychotherapie is een verzamelnaam voor behandelingen waarin het gesprek centraal staat. Daarbinnen bestaan verschillende stromingen, bijvoorbeeld gedragstherapie, systeemtherapie of psychodynamische therapie. Een psychotherapeut kiest samen met jou welke vorm past bij je klachten en je vraag.

Wat is het BIG-register en waarom doet het ertoe?

Het BIG-register is het openbare register van zorgverleners met een wettelijk beschermde titel. Psychiaters (als arts), GZ-psychologen en psychotherapeuten staan erin. Klinisch psychologen zijn als specialisme ook geregistreerd. Inschrijving betekent dat de zorgverlener een erkende opleiding heeft gedaan, onder tuchtrecht valt en de titel niet door anderen mag worden gebruikt. Je kunt het register zelf online raadplegen. Dat geeft je zekerheid over met wie je te maken hebt. Naast deze beroepen kom je in de ggz ook andere zorgverleners tegen, zoals verpleegkundig specialisten en praktijkondersteuners bij de huisarts (POH-ggz). Die laatste kan vaak een eerste stap zijn als je niet goed weet waar je moet beginnen. Samen met je huisarts kijkt de POH-ggz welke hulp bij je past.

Bij wie kun je terecht met chronische pijn?

Met chronische pijn begin je meestal bij de huisarts. Die beoordeelt je klachten, laat zo nodig onderzoek doen en verwijst door. Als je lichamelijk voldoende bent onderzocht en de pijn blijft, kan psychologische ondersteuning náást medische zorg helpen. Denk aan:

• Een (GZ-)psycholoog met ervaring in chronische pijn, voor hoe je met pijn, stress en emoties omgaat.
• Een psychiater, als er ook ernstige psychische klachten spelen of medicatie besproken moet worden.
• Een psychotherapeut, bij diepere of langer bestaande patronen.

Bij Stichting CPC zijn zelfstandige ggz-praktijken aangesloten, met (GZ-)psychologen met ervaring in chronische pijn. Lees meer in wat doet een psycholoog bij chronische pijn of bekijk wat wij doen.

Hoe zit het met vergoeding?

Behandeling door een aangesloten praktijk kan vergoed worden uit de basisverzekering als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde ggz, zoals een verwijzing en een psychische aandoening die onder de verzekerde zorg valt. Je eigen risico is van toepassing. Lees meer in ons artikel over vergoeding.

Twijfel je of deze aanpak bij je past? Doe de gratis zelfscan. Het kost een paar minuten en helpt je om je volgende stap te kiezen.

Veelgestelde vragen

Is een psychiater een arts?

Ja. Een psychiater heeft eerst geneeskunde gestudeerd en is daarna gespecialiseerd in de psychiatrie. Daardoor mag een psychiater medicijnen voorschrijven en de lichamelijke kant van psychische aandoeningen beoordelen. Een psycholoog en een psychotherapeut zijn meestal geen arts en schrijven geen medicijnen voor.

Is een psychotherapeut hetzelfde als een psycholoog?

Nee. Een psycholoog heeft een universitaire master psychologie. Een psychotherapeut heeft een aparte, wettelijk erkende opleiding in psychotherapie gevolgd en staat in het BIG-register. Veel psychotherapeuten zijn eerst psycholoog geweest, maar niet elke psycholoog is psychotherapeut. Beide behandelen met gesprekken en oefeningen, zonder medicatie.

Naar wie moet ik met psychische klachten door pijn?

Begin bij je huisarts. Die kijkt naar je lichamelijke klachten en kan je verwijzen naar de ggz. Vaak is een (GZ-)psycholoog met ervaring in chronische pijn een passende eerste stap. Bij ernstige psychische klachten of vragen over medicatie kan een psychiater nodig zijn. Psychologische hulp is altijd aanvullend op medische zorg.