Psychosomatische klachten: echt, lichamelijk en te begrijpen

Door Team Chronische Pijn Centrum · 28 september 2026 · 6 min lezen

Misschien hoorde je het woord in de spreekkamer, of las je het in een brief van het ziekenhuis: psychosomatisch. Voor veel mensen voelt dat als een klap. Alsof iemand zegt dat je pijn niet echt is, of dat je het jezelf aandoet. Dat is niet wat het woord betekent. In dit artikel lees je wat psychosomatische klachten wel zijn, hoe je ze kunt herkennen en waar je terechtkunt.

Wat zijn psychosomatische klachten?

Psychosomatische klachten zijn echte lichamelijke klachten waarbij lichaam en geest elkaar beïnvloeden. Het woord komt van 'psyche' (geest) en 'soma' (lichaam). Het zegt dus niet dat de klacht in je hoofd zit. Het zegt dat je lichaam, je brein en je emoties samen een rol spelen in hoe een klacht ontstaat of blijft bestaan.

Artsen gebruiken tegenwoordig vaak andere woorden. SOLK staat voor somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: klachten die je echt voelt, maar waarvoor medisch onderzoek geen volledige lichamelijke oorzaak vindt. Je hoort ook de term ALK, aanhoudende lichamelijke klachten. Het gaat steeds over hetzelfde: echte klachten die niet passen in een simpel verhaal van oorzaak en gevolg. Lees meer over SOLK en aanhoudende lichamelijke klachten.

Welke voorbeelden van psychosomatische klachten zijn er?

Psychosomatische klachten kunnen overal in je lichaam zitten. Vaak voorkomende voorbeelden zijn:

• Hoofdpijn of een drukkend gevoel op je hoofd
• Pijn in je rug, nek of schouders
• Buikpijn, een opgeblazen gevoel of wisselende ontlasting
• Vermoeidheid die niet overgaat na rust of slaap
• Hartkloppingen, een benauwd gevoel of duizeligheid
• Tintelingen, spierpijn of pijn die van plek wisselt
• Oorsuizen, slecht slapen of moeite met concentreren

Soms horen deze klachten bij een bekend beeld, zoals prikkelbare darmsyndroom (PDS), fibromyalgie of chronische vermoeidheid. Soms passen ze nergens precies in. Allebei komt veel voor, en in beide gevallen zijn de klachten net zo echt.

Waarom psychosomatisch niet betekent dat je het inbeeldt

Psychosomatische klachten zijn geen inbeelding: de pijn, de moeheid of de buikklachten zijn echt en voelbaar. Je lichaam en je brein werken altijd samen. Als je schrikt, gaat je hart sneller kloppen. Als je gespannen bent, verkrampen je spieren. Niemand zou zeggen dat een snelle hartslag bij schrik ingebeeld is. Bij langdurige klachten werkt het op een vergelijkbare manier, alleen is het minder goed te zien.

De IASP (International Association for the Study of Pain) definieert pijn sinds 2020 als een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring die samenhangt met, of lijkt op, (dreigende) weefselschade. Pijn is dus altijd echt, ook als er op een scan niets te zien is. Dat er geen afwijking wordt gevonden, zegt iets over de grenzen van onderzoek. Het zegt niets over de ernst van wat jij voelt.

Hoe ontstaan psychosomatische klachten?

Psychosomatische klachten ontstaan meestal niet door één oorzaak, maar door een samenspel van lichaam, brein en omstandigheden. Je lichaam heeft een beschermsysteem dat waarschuwt bij gevaar. Na een periode van veel stress, een ingrijpende gebeurtenis, een ziekte of een blessure kan dat systeem gevoeliger worden. Je lichaam leert als het ware sneller alarm te slaan. Dat alarm is echt, ook als er geen schade meer is. Lees meer over het alarm dat blijft afgaan.

Ook hoe je leeft en met jezelf omgaat speelt mee. Altijd doorgaan, weinig ruimte voor je eigen grenzen, emoties wegstoppen omdat er geen tijd voor is. Dat is geen schuld of zwakte. Vaak zijn het manieren die je ooit goed hebben geholpen, maar die je lichaam nu onder druk zetten.

Hoe herken je psychosomatische klachten?

Je herkent psychosomatische klachten vaak aan een patroon: de klachten zijn echt en blijven terugkomen, terwijl medisch onderzoek geen afdoende verklaring geeft. Signalen die kunnen passen:

• Je klachten bestaan al zes weken of langer en keren steeds terug
• Onderzoeken en scans laten weinig of niets afwijkends zien
• De klachten wisselen: op drukke of spannende dagen zijn ze vaak erger
• Je hebt meerdere klachten tegelijk, op verschillende plekken in je lichaam
• Je merkt dat je steeds meer vermijdt en je wereld kleiner wordt

Deze signalen zijn geen diagnose. Laat nieuwe, veranderende of alarmerende klachten altijd eerst door je huisarts beoordelen. Betrouwbare algemene informatie over klachten vind je ook op Thuisarts.nl.

Wat helpt bij psychosomatische klachten?

Bij psychosomatische klachten helpt vaak een aanpak die lichaam, brein en emoties samen bekijkt, in plaats van alleen de klacht zelf. Een pijnpsycholoog is een psycholoog die gespecialiseerd is in langdurige lichamelijke klachten. Samen kijk je naar wat er in je lichaam gebeurt, welke gedachten en gevoelens meespelen en wat je nodig hebt.

De CPC-methode werkt vanuit drie invalshoeken. Ik Voel gaat over je lichaam en je emoties: leren opmerken wat je voelt, zonder er meteen tegen te vechten. Ik Denk gaat over gedachten en overtuigingen, zoals de angst dat bewegen schade doet. Ik Ben gaat over wie je bent en wie je wilt zijn, ook met klachten.

Het doel is niet dat je klachten moeten verdwijnen. Het gaat erom dat je begrijpt wat er gebeurt, dat je anders leert reageren op de signalen van je lichaam en dat je weer ruimte krijgt voor wat belangrijk voor je is. Met kleine stappen, in je eigen tempo.

Wanneer zoek je hulp bij psychosomatische klachten?

Zoek hulp als je klachten zes weken of langer bestaan, blijven terugkomen en je dagelijks leven beperken. De eerste stap is altijd je huisarts. Die kan beoordelen of er nog onderzoek nodig is en met je meedenken over vervolgstappen.

Is er medisch voldoende onderzocht en sta je open voor de samenhang tussen lichaam, brein en emoties? Dan kan een behandeling bij een pijnpsycholoog passen. Via CPC start je met een online intakegesprek van 75 minuten met een regiebehandelaar. Je hebt daarvoor een verwijsbrief van je huisarts nodig. De behandeling valt onder de Basis GGZ en wordt vergoed uit het basispakket als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde GGZ; het eigen risico kan van toepassing zijn.

Wil je eerst voor jezelf nagaan of deze aanpak bij je past? Doe dan de gratis zelfscan. Het kost een paar minuten en je zit nergens aan vast.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen psychosomatische klachten en SOLK?

Er is weinig verschil. Psychosomatisch is een ouder woord voor klachten waarbij lichaam en geest elkaar beïnvloeden. SOLK betekent somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten: echte klachten zonder volledige medische verklaring. Artsen gebruiken SOLK of ALK (aanhoudende lichamelijke klachten) vaker, omdat die woorden minder snel klinken alsof het 'tussen je oren' zit. Dat is namelijk niet zo.

Zijn psychosomatische klachten echt?

Ja. Psychosomatische klachten zijn echte lichamelijke klachten, die je echt voelt. Dat er op een scan of in bloedonderzoek niets wordt gevonden, betekent niet dat er niets is. Je lichaam en brein werken samen bij elk signaal dat je voelt. Stress, spanning en eerdere ervaringen kunnen dat systeem gevoeliger maken, waardoor klachten ontstaan of blijven bestaan.

Kunnen psychosomatische klachten overgaan?

Klachten kunnen veranderen, ook als ze al lang bestaan. Hoe dat verloopt verschilt per persoon. Veel mensen merken dat klachten minder bepalend worden als ze begrijpen wat er in hun lichaam gebeurt en er anders mee leren omgaan. Een behandeling bij een pijnpsycholoog richt zich daarop, met kleine stappen en in je eigen tempo, zonder beloftes over genezing.

Naar wie ga je met psychosomatische klachten?

Ga eerst naar je huisarts. Die beoordeelt of er nog lichamelijk onderzoek nodig is en of je klachten veilig zijn. Is er medisch voldoende onderzocht, dan kan de huisarts je verwijzen naar een psycholoog of pijnpsycholoog in de Basis GGZ. Die kijkt samen met jou naar de samenhang tussen lichaam, brein en emoties.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je nieuwe of veranderende klachten, overleg dan met je huisarts. Heb je dringend hulp nodig? Lees hulp bij een crisis.