Pain reprocessing therapy: wat is PRT en hoe werkt het?

Door Team Chronische Pijn Centrum · 28 september 2026 · 6 min lezen

Misschien heb je de term pain reprocessing therapy of kortweg PRT voorbij zien komen in een artikel, podcast of video. Het klinkt technisch, maar het idee erachter is goed uit te leggen. In dit artikel lees je wat PRT is, hoe het werkt, wat onderzoek erover zegt en hoe het zich verhoudt tot andere manieren om met langdurige pijn om te gaan.

Eerst iets wat altijd voorop staat: je pijn is echt. Ook als artsen geen duidelijke beschadiging vinden, voel je wat je voelt. PRT gaat daar ook van uit. Het vraagt niet of je pijn echt is, maar hoe het komt dat de pijn blijft.

Wat is pain reprocessing therapy?

Pain reprocessing therapy (PRT) is een psychologische behandeling voor chronische pijn, gericht op het opnieuw leren beoordelen van pijnsignalen. De behandeling is ontwikkeld in de Verenigde Staten en richt zich vooral op mensen bij wie de pijn niet (meer) goed te verklaren is door schade in het lichaam.

Het uitgangspunt is dat pijn altijd een beoordeling is van je brein. De IASP (International Association for the Study of Pain) definieert pijn sinds 2020 als een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring die samenhangt met, of lijkt op, (dreigende) weefselschade. Dat laatste deel is belangrijk: pijn kan ook ontstaan als het lichaam alleen maar gevaar vermoedt.

Hoe werkt PRT in gewone taal?

PRT werkt door je lichaam en brein stap voor stap te laten ervaren dat een pijnsignaal niet altijd gevaar betekent. Je kunt het vergelijken met een rookmelder die afgaat bij een beetje stoom uit de douche. Het alarm is echt en luid, maar er is geen brand. Wie steeds schrikt van dat alarm, maakt het vaak nog gevoeliger. Meer hierover lees je in het alarm dat blijft afgaan.

Bij langdurige pijn kan zo'n alarm blijven hangen. Artsen noemen dat soms centrale sensitisatie: je pijnsysteem is gevoeliger geworden, waardoor prikkels sneller en harder binnenkomen. PRT probeert die gevoeligheid niet weg te duwen, maar je lichaam te laten ontdekken dat het veilig is. Belangrijke onderdelen zijn:

• Uitleg over hoe pijn werkt, zodat je begrijpt waarom pijn kan blijven zonder nieuwe schade.
• Samen met een behandelaar onderzoeken of jouw pijn past bij dit patroon, na goed medisch onderzoek.
• Met rustige, nieuwsgierige aandacht naar pijn kijken, in plaats van er meteen tegen te vechten.
• Veiligheid en geruststelling oefenen: kleine momenten waarin je lichaam ervaart dat er geen gevaar is.
• Aandacht voor angst, stress en emoties die het alarm gevoeliger kunnen maken.

Het doel is dus niet om pijn te negeren of weg te praten. Het is eerder een manier om de reactie op pijn te veranderen, zodat het alarm minder vaak en minder hard hoeft af te gaan.

Wat zegt onderzoek over pain reprocessing therapy?

Er is één bekende gerandomiseerde studie die veel aandacht kreeg. Een gerandomiseerde studie (Ashar e.a., JAMA Psychiatry, 2022) naar Pain Reprocessing Therapy bij chronische rugpijn vond dat na behandeling 66% van de deelnemers (vrijwel) pijnvrij was, tegenover 20% in de placebogroep en 10% bij gebruikelijke zorg.

Dat is een opvallende uitkomst, en het is goed om hem met nuance te lezen:

• Het gaat om één studie. Eén onderzoek zegt iets, maar is nog geen eindoordeel.
• De deelnemers hadden chronische rugpijn. Of het bij andere klachten net zo werkt, weet je daarmee niet.
• Niet iedereen had er baat bij. Ook in de PRT-groep bleef een deel van de mensen pijn houden.
• Mensen deden mee na selectie. Het zegt dus niet automatisch iets over jouw situatie.

Wat de studie wel laat zien, is dat een psychologische aanpak die zich richt op hoe het brein pijn beoordeelt, serieus onderzocht wordt en voor een deel van de mensen veel kan betekenen. Onderzoek laat steeds vaker zien dat lichaam, brein en emoties samen bepalen hoe pijn voelt. Lees daarover ook neuroplasticiteit en chronische pijn.

Voor wie kan PRT passen?

PRT kan passen bij mensen met langdurige pijn waarvoor na goed onderzoek geen afdoende lichamelijke verklaring is gevonden. Pijn heet chronisch als ze langer dan drie maanden aanhoudt (IASP / WHO ICD-11). ICD-11 kent de categorie chronische primaire pijn voor pijn die niet (volledig) door een andere aandoening wordt verklaard. Denk aan rugpijn, nekpijn, hoofdpijn of klachten die bij SOLK horen, oftewel somatisch onvoldoende verklaarde lichamelijke klachten.

Belangrijk: laat nieuwe, veranderende of alarmerende klachten altijd eerst door je huisarts beoordelen. Een psychologische aanpak is geen vervanging van medisch onderzoek, maar een aanvulling wanneer dat onderzoek is gedaan.

Hoe verhoudt PRT zich tot de CPC-aanpak?

De CPC-methode is geen PRT, maar deelt wel een belangrijk uitgangspunt: pijn ontstaat in samenspel tussen lichaam, brein en emoties. Bij Stichting Chronische Pijn Centrum werken aangesloten, zelfstandige GGZ-praktijken met pijnpsychologen vanuit drie invalshoeken:

• Ik Voel: aandacht voor je lichaam en je emoties, en wat je daarin merkt.
• Ik Denk: gedachten en overtuigingen over pijn, die het alarm gevoeliger kunnen maken.
• Ik Ben: je identiteit, en wie je wilt zijn, ook met of naast pijn.

Waar PRT vooral inzoomt op het opnieuw beoordelen van pijnsignalen, kijkt de CPC-aanpak breder naar hoe pijn je leven, je gedachten en je gevoel van wie je bent raakt. Je leest meer over de CPC-methode en over chronische pijn op onze klachtenpagina.

Kun je zelf al iets met de ideeën achter PRT?

Ja, je kunt in kleine stappen oefenen met een mildere houding naar pijn, maar zie het niet als trucje om pijn weg te krijgen. Merk bijvoorbeeld op wat je denkt op het moment dat de pijn opkomt. Is dat een gedachte als: er gaat iets mis? Probeer dan rustig te ademen en nieuwsgierig te kijken naar wat je voelt, zonder het meteen te willen veranderen.

Dat gaat niet altijd, en dat hoeft ook niet. Sommige dagen lukt het beter dan andere. Begeleiding van een pijnpsycholoog kan helpen om dit veilig en in je eigen tempo te doen, zeker als angst of spanning rond de pijn groot is.

Wat kun je nu doen?

Als je herkent dat je pijn al lang aanwezig is en er geen afdoende medische verklaring is, kan een psychologische aanpak een ander perspectief bieden. Wil je weten of de aanpak van CPC bij jou past? Doe dan in een paar minuten de gratis zelfscan.

Veelgestelde vragen

Wat is pain reprocessing therapy (PRT)?

Pain reprocessing therapy is een psychologische behandeling voor chronische pijn. Je leert pijnsignalen opnieuw te beoordelen als minder bedreigend, met uitleg over hoe pijn werkt, rustige aandacht en het oefenen van veiligheid. De pijn wordt serieus genomen: PRT richt zich op hoe lichaam en brein op pijn reageren, niet op de vraag of de pijn echt is.

Werkt pain reprocessing therapy echt?

Een gerandomiseerde studie (Ashar e.a., JAMA Psychiatry, 2022) bij chronische rugpijn vond dat na behandeling 66% van de deelnemers (vrijwel) pijnvrij was, tegenover 20% bij placebo en 10% bij gebruikelijke zorg. Dat is veelbelovend, maar het is één studie, bij rugpijn, en niet iedereen had er baat bij.

Is PRT hetzelfde als zeggen dat pijn tussen je oren zit?

Nee. PRT gaat ervan uit dat pijn altijd echt is. Het brein speelt een rol bij elke pijnervaring, ook bij een gebroken been. Bij langdurige pijn kan het pijnsysteem gevoeliger zijn geworden. PRT helpt die gevoeligheid te verminderen, zonder je klachten te bagatelliseren of je de schuld te geven.

Wordt pain reprocessing therapy in Nederland vergoed?

Dat hangt af van wie de behandeling geeft en onder welke vorm van zorg. Psychologische behandeling bij chronische pijn via de Basis GGZ, zoals bij praktijken aangesloten bij CPC, wordt vergoed uit het basispakket als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde GGZ. Je eigen risico kan van toepassing zijn.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je nieuwe of veranderende klachten, overleg dan met je huisarts. Heb je dringend hulp nodig? Lees hulp bij een crisis.