Pijnstillers helpen niet meer: hoe kan dat en wat nu?

Door Team Chronische Pijn Centrum · 28 september 2026 · 5 min lezen

Je neemt een pijnstiller en wacht. En wacht. Maar de pijn blijft, of komt na korte tijd net zo hard terug. Misschien heb je al verschillende middelen geprobeerd, of de dosis al eens met je arts aangepast. Als pijnstillers niet meer helpen, voelt dat vaak alsof je laatste houvast wegvalt.

Eerst dit: je pijn is echt, ook als medicijnen er weinig tegen doen. Dat een pijnstiller niet werkt, betekent niet dat er niets aan de hand is. Het zegt vooral iets over hoe langdurige pijn werkt.

Waarom helpen pijnstillers niet meer bij chronische pijn?

Pijnstillers helpen vaak minder bij chronische pijn omdat langdurige pijn anders werkt dan pijn door een verse blessure. De meeste pijnstillers zijn bedoeld om pijn door ontsteking of weefselschade te verminderen. Bij pijn die langer dan drie maanden aanhoudt, heet de pijn chronisch (IASP / WHO ICD-11). Dan speelt vaak meer mee dan alleen het lichaamsdeel dat pijn doet.

Bij langdurige pijn kan het pijnsysteem zelf gevoeliger zijn geworden. Artsen noemen dat soms centrale sensitisatie: je lichaam heeft geleerd sneller en harder alarm te slaan. Een pijnstiller dempt dan wel iets, maar het alarm zelf blijft staan. Je leest meer over dat mechanisme in het alarm dat blijft afgaan.

Andere redenen waarom pijnstillers minder lijken te werken:

• Je lichaam went aan een middel, waardoor het effect afneemt.
• Bij sommige klachten, zoals hoofdpijn, kan te vaak pijnstillers gebruiken de pijn juist in stand houden. Bespreek dit met je huisarts.
• Stress, slecht slapen en vermoeidheid maken pijn heftiger, en daar doen pijnstillers weinig aan.
• De verwachting dat een pil moet helpen, maakt de teleurstelling groter als dat niet gebeurt.

Moet je stoppen met pijnstillers als ze niet helpen?

Nee, stop of wijzig nooit zelf je medicatie, maar overleg eerst met je huisarts of apotheker. Sommige middelen kun je niet zomaar stoppen, omdat je lichaam eraan gewend is. Plotseling stoppen kan dan klachten geven. Ook het zelf verhogen van de dosis of combineren van middelen kan risico's hebben.

Je huisarts of apotheker kan met je meekijken: welk middel gebruik je, hoe vaak, en wat past het beste bij jouw situatie? Soms wordt een middel afgebouwd, soms aangepast, soms blijft het zoals het is. Dat is maatwerk. Betrouwbare algemene informatie over pijn en medicijnen vind je ook op Thuisarts.nl.

Heb je nieuwe, veranderende of alarmerende klachten? Laat die dan altijd eerst door je huisarts beoordelen.

Wat betekent het als medicatie niet het hele antwoord is?

Het betekent dat je pijn waarschijnlijk meerdere kanten heeft, en dat die kanten ook om aandacht vragen. De IASP definieert pijn als een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring. Pijn is dus nooit alleen een signaal uit een spier of zenuw. Wat je voelt, denkt, vreest en meemaakt, telt allemaal mee.

Dat is geen verwijt, en het betekent zeker niet dat de pijn tussen je oren zit. Het betekent wel dat er meer ingangen zijn om iets te veranderen dan alleen een pil. Lees ook stress, emoties en je lichaam voor meer achtergrond.

Welke routes zijn er naast pijnstillers?

Naast medicatie zijn er routes die zich richten op hoe je lichaam en brein met pijn omgaan. Die routes vervangen medisch advies niet, maar kunnen er een aanvulling op zijn:

• Psychologische behandeling bij pijn, bijvoorbeeld bij een pijnpsycholoog in de Basis GGZ.
• Rustig en geleidelijk bewegen, eventueel met begeleiding van een fysiotherapeut.
• Aandacht voor slaap, rust en herstelmomenten gedurende de dag.
• Leren omgaan met stress en spanning, die pijn kunnen versterken.
• Ruimte maken voor emoties, in plaats van alles weg te zetten.

Geen van deze routes is een snelle oplossing. Het gaat om kleine stappen, in je eigen tempo. Sommige mensen merken dat hun pijn minder de baas wordt, ook als hij niet helemaal verdwijnt.

Hoe kan een pijnpsycholoog helpen als pijnstillers niet werken?

Een pijnpsycholoog helpt je begrijpen wat jouw pijn in stand houdt en hoe je daar anders mee kunt omgaan. Dat is iets anders dan zeggen dat de pijn psychisch is. Het gaat om de samenhang tussen lichaam, brein en emoties.

Binnen de CPC-methode kijken pijnpsychologen van aangesloten GGZ-praktijken vanuit drie invalshoeken: Ik Voel (lichaam en emoties), Ik Denk (gedachten en overtuigingen) en Ik Ben (wie je bent en wilt zijn). Je leert bijvoorbeeld hoe gedachten als: dit gaat nooit meer over, het alarm gevoeliger kunnen maken. Lees ook gedachten zijn geen feiten.

De behandeling valt onder de Basis GGZ en wordt vergoed uit het basispakket als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde GGZ. Het eigen risico kan van toepassing zijn. Meer lees je op de pagina over vergoedingen.

Wat kun je vandaag al doen?

Je kunt vandaag al een eerste kleine stap zetten, zonder iets aan je medicatie te veranderen. Schrijf bijvoorbeeld een week lang op wanneer je pijn heftiger of juist milder is, en wat er op dat moment speelde. Neem dat mee naar je huisarts of apotheker als je je medicatie wilt bespreken.

En gun jezelf een moment van rust per dag, ook als de pijn er is. Niet om de pijn weg te krijgen, maar om je lichaam een moment van veiligheid te geven.

Wil je weten of een psychologische aanpak bij jouw pijn past? Doe dan de gratis zelfscan. Het kost een paar minuten en je zit nergens aan vast.

Veelgestelde vragen

Waarom werken pijnstillers niet bij chronische pijn?

Bij chronische pijn is het pijnsysteem vaak gevoeliger geworden. Pijnstillers dempen vooral pijn door ontsteking of weefselschade, maar veranderen weinig aan dat gevoelige alarm. Ook gewenning, slecht slapen en stress kunnen meespelen. Bespreek met je huisarts of apotheker wat in jouw situatie verstandig is.

Mag ik zelf stoppen met pijnstillers als ze niet helpen?

Stop of wijzig nooit zelf je pijnmedicatie. Sommige middelen moet je langzaam afbouwen, omdat plotseling stoppen klachten kan geven. Ook zelf de dosis verhogen kan risico's hebben. Overleg altijd met je huisarts of apotheker; zij kijken met je mee welke aanpak veilig is.

Kunnen pijnstillers pijn erger maken?

Bij sommige klachten, zoals hoofdpijn, kan te vaak pijnstillers gebruiken de pijn juist in stand houden. Dat betekent niet dat dit bij jou zo is. Twijfel je, bespreek dan met je huisarts of apotheker hoe vaak en hoeveel je gebruikt. Stop niet op eigen houtje.

Wat kan ik doen tegen chronische pijn als medicijnen niet helpen?

Naast medicatie zijn er routes die zich richten op hoe lichaam en brein met pijn omgaan: psychologische behandeling bij een pijnpsycholoog, geleidelijk bewegen, aandacht voor slaap en rust, en leren omgaan met stress en emoties. Deze routes vervangen medisch advies niet, maar kunnen een waardevolle aanvulling zijn.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je nieuwe of veranderende klachten, overleg dan met je huisarts. Heb je dringend hulp nodig? Lees hulp bij een crisis.