EMDR bij pijn: wat is het en wanneer wordt het ingezet?

Door Team Chronische Pijn Centrum · 2 juli 2025 · 4 min lezen

Misschien heb je over EMDR gelezen, of heeft iemand het genoemd in verband met je pijn. Dat roept vragen op. Is het niet iets voor trauma? En als het bij pijn wordt voorgesteld, betekent dat dan dat de pijn psychisch is? Nee. Je pijn is echt. In dit artikel lees je in algemene termen wat EMDR is, hoe een sessie verloopt en waarom het soms bij pijn ter sprake komt.

Wat is EMDR?

EMDR is een psychologische behandeling waarbij je een nare herinnering oproept terwijl je tegelijk je aandacht op een afleidende prikkel richt. EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Die afleidende prikkel kan bestaan uit het volgen van de vingers van de behandelaar of een lichtbalk met je ogen, of uit geluidjes of tikjes afwisselend links en rechts. EMDR is vooral bekend als behandeling bij klachten na schokkende gebeurtenissen, zoals een ongeluk of geweld. Het wordt gegeven door psychologen en andere behandelaars die daarvoor een aanvullende opleiding hebben gevolgd.

Waarom komt EMDR ter sprake bij pijn?

EMDR komt soms ter sprake bij pijn omdat pijn verbonden kan zijn met beladen herinneringen. Denk aan het moment van een ongeluk, een zware operatie, een ziekenhuisopname of een periode waarin je niet werd geloofd. Zulke herinneringen kunnen nog veel spanning oproepen. Die spanning kan meespelen in hoe je pijn ervaart, omdat pijn volgens de IASP (International Association for the Study of Pain) een zintuiglijke én emotionele ervaring is. Dat maakt de pijn niet minder echt. Het betekent wel dat er meerdere ingangen zijn om je te helpen. Lees meer in stress, emoties en je lichaam.

Hoe verloopt een EMDR-sessie?

Een EMDR-sessie verloopt in vaste stappen, met veel ruimte voor voorbereiding. In grote lijnen:

• Je bespreekt eerst met je behandelaar welke herinnering je wilt behandelen.
• Je kiest het beeld dat nu het naarst is en benoemt wat je erbij denkt en voelt.
• Je roept dat beeld op, terwijl je de afleidende prikkel volgt.
• Na korte series vraagt de behandelaar wat er in je opkomt.
• Je gaat door tot de herinnering minder heftig voelt, of stopt als het te veel wordt.

Je houdt zelf de regie. Een goede behandelaar bespreekt vooraf wat je kunt verwachten en past het tempo aan jou aan. Soms wordt EMDR ook gebruikt voor beelden die over de toekomst gaan, zoals de angst voor een nieuwe pijnaanval of een spannende situatie. Hoe het precies wordt ingezet, verschilt per persoon en per behandelaar.

Wat kun je wel en niet verwachten?

Je kunt verwachten dat EMDR zich richt op de lading van herinneringen, niet direct op de pijn zelf. Het is geen snelle oplossing en er zijn geen garanties. Het is goed om het volgende te weten:

• EMDR is altijd aanvullend op medische zorg, nooit een vervanging.
• Na een sessie kun je moe zijn of meer beelden en gevoelens merken.
• Niet iedereen met pijn heeft baat bij of behoefte aan EMDR.
• Of het past, bespreek je altijd met een behandelaar.

Wanneer is EMDR mogelijk passend?

EMDR is mogelijk passend als je pijn samenhangt met een gebeurtenis die nog steeds veel spanning oproept, bijvoorbeeld beelden die blijven terugkomen of situaties die je vermijdt omdat ze je eraan herinneren. Een (GZ-)psycholoog kan samen met jou onderzoeken of dat zo is en welke behandeling past. Soms is dat EMDR, soms een andere aanpak zoals cognitieve gedragstherapie of ACT. Vaak wordt ook eerst gewerkt aan stabiliteit en het omgaan met spanning in het dagelijks leven, voordat herinneringen aan bod komen. Laat nieuwe of veranderende klachten altijd eerst door je huisarts beoordelen.

Wat als herinneringen je overspoelen?

Als herinneringen je overspoelen, is het belangrijk om hulp te zoeken en niet alleen te blijven doorlopen. Bespreek het met je huisarts. Voel je je somber of heb je gedachten aan de dood, praat er dan over. Je kunt dag en nacht terecht bij 113 via 0800-0113 of kijk op hulp bij crisis. Bij acuut gevaar bel je 112.

Hoe zit het met vergoeding?

Behandeling door een aangesloten praktijk kan vergoed worden uit de basisverzekering als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde ggz, zoals een verwijzing en een psychische aandoening die onder de verzekerde zorg valt. Je eigen risico is van toepassing. Lees meer in ons artikel over vergoeding.

Wil je weten of een behandeling via een aangesloten praktijk bij jou past? Doe de gratis zelfscan of lees hoe het intakegesprek bij een praktijk verloopt.

Veelgestelde vragen

Wat is EMDR-therapie?

EMDR staat voor Eye Movement Desensitization and Reprocessing. Het is een psychologische behandeling waarbij je een nare herinnering oproept, terwijl je tegelijk een afleidende prikkel volgt, zoals de vingers van de behandelaar, een lichtbalk of tikjes links en rechts. EMDR is vooral bekend als behandeling bij klachten na schokkende gebeurtenissen en wordt gegeven door behandelaars met een aanvullende opleiding.

Kan EMDR helpen bij chronische pijn?

EMDR wordt soms ingezet bij mensen met pijn, meestal gericht op herinneringen die met de pijn samenhangen, zoals een ongeluk of ingreep. Het is geen vervanging van medische zorg en er zijn geen garanties. Of EMDR bij jou past, bespreek je met een (GZ-)psycholoog. Soms past een andere behandeling beter.

Is EMDR zwaar?

EMDR kan emotioneel intensief zijn, omdat je werkt met herinneringen die spanning oproepen. Na een sessie kun je moe zijn of meer beelden en gevoelens merken. Een goede behandelaar bereidt je voor, houdt het tempo in de gaten en zorgt dat je zelf de regie houdt. Je kunt altijd aangeven dat je wilt stoppen of pauzeren.