ACT therapie bij chronische pijn: ruimte maken voor wat telt

Door Team Chronische Pijn Centrum · 17 augustus 2026 · 4 min lezen

Je hebt misschien al veel geprobeerd om van je pijn af te komen. Behandelingen, rust, doorzetten, vermijden. En toch is de pijn er nog. Dat kan uitputtend zijn. Acceptance and Commitment Therapy, kortweg ACT, kijkt op een andere manier naar die strijd. In dit artikel lees je wat ACT is, wat acceptatie wel en niet betekent, en hoe een behandeling er in grote lijnen uitziet.

Wat is ACT therapie bij chronische pijn?

ACT therapie bij chronische pijn is een psychologische behandeling die je helpt om anders om te gaan met pijn, gedachten en gevoelens, zodat je meer ruimte krijgt voor wat je belangrijk vindt. ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het wordt vaak uitgesproken als het Engelse woord 'act'. ACT hoort bij de zogenoemde derde generatie gedragstherapie, waarin aandacht, acceptatie en waarden een grote rol spelen. Het doel is niet in de eerste plaats dat de pijn verdwijnt. Het doel is dat pijn minder bepaalt hoe jij leeft.

Wat betekent acceptatie eigenlijk?

Acceptatie betekent in ACT: stoppen met de strijd tegen wat er op dit moment is, zodat je energie vrijkomt voor andere dingen. Het is een woord dat vaak verkeerd voelt. Want hoe kun je pijn accepteren? Daarom is het goed om te weten wat acceptatie níet is:

• Niet: opgeven of berusten.
• Niet: vinden dat pijn oké is.
• Niet: stoppen met medische zorg of onderzoek.
• Niet: je pijn wegwuiven of doen alsof het niet erg is.
• Wel: ruimte maken voor wat je voelt, zonder er steeds tegen te vechten.

Die houding sluit aan bij wat we elders beschrijven als toelaten in plaats van fixen.

Wat zijn de onderdelen van ACT?

ACT werkt met zes samenhangende processen die samen psychologische flexibiliteit vormen: het vermogen om met moeilijke ervaringen om te gaan en toch te doen wat voor jou telt. Die processen zijn:

• Acceptatie: ruimte maken voor pijn en moeilijke gevoelens.
• Defusie: afstand nemen van gedachten, ze zien als gedachten.
• Contact met het hier en nu: aandacht voor dit moment.
• Zelf als context: merken dat je meer bent dan je pijn of gedachten.
• Waarden: ontdekken wat je echt belangrijk vindt.
• Toegewijde actie: kleine stappen zetten in de richting van die waarden.

Defusie is misschien het minst bekende woord. Het betekent dat je een gedachte als 'ik kan niks meer' kunt opmerken als een gedachte, in plaats van als een feit. Lees daarover ook gedachten zijn geen feiten.

Hoe ziet een ACT-behandeling eruit?

Een ACT-behandeling bestaat meestal uit gesprekken met een psycholoog, afgewisseld met oefeningen die je thuis in je eigen tempo doet. Je onderzoekt samen wat je doet om pijn te vermijden of te bestrijden, en wat dat je kost. Je verkent welke waarden voor jou belangrijk zijn, bijvoorbeeld contact met je kinderen, creativiteit of iets betekenen voor anderen. Daarna zet je kleine, haalbare stappen in die richting. Veel oefeningen gebruiken aandacht voor je lichaam, metaforen en korte momenten van stilstaan bij wat je voelt. Het zijn geen trucjes om pijn weg te krijgen. Ze helpen je om op een mildere manier met jezelf om te gaan, ook op dagen dat het zwaar is.

Voor wie kan ACT passend zijn?

ACT kan passend zijn voor mensen die merken dat de strijd tegen pijn hun leven steeds meer bepaalt. Bijvoorbeeld als je veel vermijdt, je wereld steeds kleiner wordt, of je steeds wacht tot de pijn weg is voordat je weer gaat leven. Of ACT bij jou past, bespreek je met een behandelaar. Het is altijd aanvullend op medische zorg. Laat nieuwe of veranderende klachten eerst door je huisarts beoordelen.

Hoe verhoudt ACT zich tot andere behandelingen?

ACT is één van meerdere psychologische benaderingen bij chronische pijn, naast bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie. Waar CGT vaker kijkt naar het veranderen van gedachten en gedrag, legt ACT meer nadruk op de relatie met je gedachten en op je waarden. In de praktijk combineren behandelaars vaak elementen. Ook in de CPC-methode is aandacht voor lichaam en emoties (Ik Voel), gedachten (Ik Denk) en wie je wilt zijn (Ik Ben).

Behandeling door een aangesloten praktijk kan vergoed worden uit de basisverzekering als je voldoet aan de voorwaarden voor verzekerde ggz, zoals een verwijzing en een psychische aandoening die onder de verzekerde zorg valt. Je eigen risico is van toepassing. Lees meer in ons artikel over vergoeding.

Wil je verkennen of een behandeling via een aangesloten praktijk bij je past? Doe de gratis zelfscan, rustig en zonder verplichtingen.

Veelgestelde vragen

Wat is ACT therapie?

ACT staat voor Acceptance and Commitment Therapy. Het is een vorm van gedragstherapie die je helpt om minder te vechten tegen moeilijke gedachten, gevoelens en lichamelijke ervaringen, en meer te leven volgens je eigen waarden. Belangrijke onderdelen zijn acceptatie, afstand nemen van gedachten, aandacht voor het hier en nu en kleine stappen richting wat je belangrijk vindt.

Betekent acceptatie dat ik mijn pijn moet goedvinden?

Nee. Acceptatie in ACT betekent niet opgeven, berusten of vinden dat pijn oké is. Het betekent dat je stopt met de uitputtende strijd tegen wat er op dit moment is, zodat je energie vrijkomt voor wat je belangrijk vindt. Je blijft gewoon medische zorg gebruiken en je klachten serieus nemen.

Wat is het verschil tussen ACT en CGT?

Beide zijn vormen van gedragstherapie. CGT richt zich vaak op het onderzoeken en veranderen van gedachten en gedrag. ACT legt meer nadruk op hoe je je tot je gedachten verhoudt, op acceptatie en op leven volgens je waarden. In de praktijk gebruiken behandelaars vaak elementen van beide. Welke aanpak past, bespreek je met je behandelaar.