CRPS: wat is het, en hoe ga je ermee om?

Door Team Chronische Pijn Centrum · 28 september 2026 · 6 min lezen

Je brak je pols, of je had een operatie aan je voet. Het had moeten genezen. Maar in plaats daarvan werd de pijn erger, voelde je hand of voet anders aan, en veranderde zelfs de kleur van je huid. Misschien hoorde je voor het eerst het woord CRPS. In dit artikel leggen we uit wat het is, en wat je kunt doen.

Wat is CRPS?

CRPS is een aandoening waarbij een arm, hand, been of voet veel meer pijn doet en langer pijn blijft doen dan past bij het letsel dat eraan voorafging. CRPS staat voor complex regionaal pijnsyndroom. Vroeger werden ook namen als posttraumatische dystrofie of Sudeck gebruikt. 'Regionaal' betekent dat de klachten zich meestal in één lichaamsdeel afspelen.

CRPS ontstaat vaak na een botbreuk, verstuiking, operatie of ander letsel, soms na een relatief klein incident. Het beschermende pijnsysteem van je lichaam blijft dan als het ware te hard werken, ook als het weefsel aan het herstellen is. Er spelen verschillende processen mee, onder meer in de zenuwen, de doorbloeding en het afweersysteem. Het is dus een echte, lichamelijke aandoening. Op onze pagina over CRPS lees je meer.

Welke klachten horen bij CRPS?

Bij CRPS horen pijn en een aantal lichamelijke veranderingen in het getroffen lichaamsdeel. Niet iedereen heeft alle klachten, en ze kunnen in de loop van de tijd veranderen:

• brandende, stekende of diepe pijn die heftiger is dan je bij het letsel zou verwachten
• overgevoeligheid, waarbij zelfs een laken of een briesje pijn kan doen
• verschil in temperatuur of kleur met de andere kant, bijvoorbeeld rood, paars of bleek
• zwelling en een veranderd zweetpatroon
• stijfheid, minder kracht of moeite met bewegen
• veranderingen in haar- of nagelgroei
• het gevoel dat het lichaamsdeel vreemd aanvoelt of 'niet van jou' is

Herken je deze klachten na een letsel of operatie? Neem dan contact op met je huisarts of behandelend specialist. Een vroege diagnose en behandeling zijn belangrijk. Algemene informatie vind je op Thuisarts.nl.

Hoe wordt CRPS behandeld?

CRPS wordt behandeld door artsen en therapeuten, en die medische behandeling staat altijd voorop. Afhankelijk van jouw situatie kan dat bijvoorbeeld een huisarts, revalidatiearts, anesthesioloog of pijnspecialist zijn, samen met een fysiotherapeut of ergotherapeut. De behandeling kan bestaan uit medicijnen, oefentherapie en begeleiding bij het weer gebruiken van het lichaamsdeel.

Welke behandeling bij jou past, bepaal je samen met je arts. Gebruik je medicijnen voor CRPS? Stop of verander daar niet op eigen houtje mee, maar overleg met je huisarts of apotheker.

Welke rol speelt angst voor bewegen bij CRPS?

Angst voor bewegen speelt bij CRPS vaak een grote rol, omdat bewegen pijn doet en je lichaam dus leert: niet doen. Dat is een heel logische reactie. Als iets pijn doet, wil je het beschermen. Je houdt je hand stil, je loopt anders, je vermijdt aanraking.

Het lastige is dat langdurig ontzien het lichaamsdeel op den duur stijver en gevoeliger kan maken. Je brein raakt als het ware het contact met dat lichaamsdeel een beetje kwijt. Daardoor kan de pijn blijven, of zelfs toenemen. Zo ontstaat een cirkel: pijn geeft angst, angst geeft vermijden, vermijden geeft meer stijfheid en gevoeligheid.

Daarom leggen behandelaars vaak de nadruk op voorzichtig en geleidelijk weer gebruiken van je arm of been, onder begeleiding. Niet door de pijn heen bijten, maar in kleine, veilige stappen. Het artikel het alarm dat blijft afgaan laat zien hoe een beschermend alarm zo gevoelig kan worden.

Waarom is psychologische ondersteuning bij CRPS zinvol?

Psychologische ondersteuning bij CRPS is zinvol omdat pijn, angst, stress en je dagelijks leven elkaar sterk beïnvloeden. Het is een aanvulling op de medische behandeling, nooit een vervanging. Het betekent ook niet dat je pijn 'psychisch' is. CRPS is een echte, lichamelijke aandoening.

Een pijnpsycholoog kan je helpen met:

• begrijpen wat er in je lichaam gebeurt, zodat het minder bedreigend voelt
• omgaan met angst voor bewegen, in samenwerking met je fysiotherapeut
• leren ontspannen, zodat je lichaam minder in de beschermstand staat
• omgaan met frustratie, verdriet of onzekerheid over de toekomst
• weer ruimte maken voor dingen die je belangrijk vindt

In de CPC-methode werken we vanuit Ik Voel (wat merk je in je lichaam en gevoel), Ik Denk (welke gedachten over pijn en bewegen houden je vast) en Ik Ben (wie wil je zijn, ook met CRPS). Lees meer over de CPC-methode of over omgaan met langdurige pijnklachten.

Hoe ga je in het dagelijks leven om met CRPS?

In het dagelijks leven omgaan met CRPS betekent vooral: je grenzen kennen en in kleine stappen blijven bewegen. Probeer het lichaamsdeel niet volledig te ontzien, maar ook niet te overbelasten. Verdeel je activiteiten over de dag. En wees mild als het een keer tegenzit.

Soms helpt het om bewust even naar het pijnlijke lichaamsdeel te kijken of er rustig aandacht aan te geven, in plaats van het weg te stoppen. Je fysiotherapeut of ergotherapeut kan je laten zien welke oefeningen daarbij passen. Denk ook aan praktische aanpassingen, zoals hulpmiddelen in huis of een andere indeling van je werkdag. En vertel de mensen om je heen wat CRPS is. Omdat de aandoening vaak onbekend is, voelen veel mensen zich niet begrepen. Uitleg geven kan je veel onnodige spanning schelen.

Veel mensen merken dat hun wereld kleiner wordt door CRPS. Minder werken, minder sporten, minder afspraken. Dat verlies mag er zijn. Tegelijk is het de moeite waard om te kijken wat er wel kan, en wat je stap voor stap terug wilt pakken.

Een rustige volgende stap

CRPS vraagt veel geduld, van jou en van je omgeving. Je staat er niet alleen voor. Wil je weten of psychologische ondersteuning naast je medische behandeling bij je past? De gratis zelfscan duurt maar een paar minuten. Je kunt ook eerst de gratis webinar-opname bekijken.

Veelgestelde vragen

Is CRPS te genezen?

Het verloop van CRPS verschilt sterk per persoon. Bij sommige mensen nemen de klachten af, vooral bij een vroege diagnose en behandeling. Bij anderen blijven er langer klachten bestaan. Een garantie is er niet. Een goede medische behandeling, geleidelijk weer bewegen en steun bij het omgaan met pijn en angst kunnen helpen om beter te functioneren.

Hoe ontstaat CRPS?

CRPS ontstaat meestal na een letsel aan een arm of been, zoals een botbreuk, verstuiking of operatie. Soms gaat er maar een klein incident aan vooraf. Het pijnsysteem blijft dan te sterk reageren, ook als het weefsel herstelt. Er spelen verschillende processen mee, onder andere in de zenuwen, doorbloeding en het afweersysteem.

Is CRPS psychisch?

Nee, CRPS is een lichamelijke aandoening met echte, zichtbare veranderingen zoals zwelling, kleurverschil en temperatuurverschil. Wel kunnen angst, stress en vermijden van bewegen invloed hebben op het verloop. Daarom kan psychologische ondersteuning een zinvolle aanvulling zijn op de medische behandeling, zonder dat de klachten daarmee psychisch worden.

Welke arts behandelt CRPS?

Je huisarts is meestal het eerste aanspreekpunt. Afhankelijk van de situatie word je verwezen naar bijvoorbeeld een revalidatiearts, anesthesioloog of pijnspecialist. Vaak werken zij samen met een fysiotherapeut of ergotherapeut. Een pijnpsycholoog kan daarnaast helpen bij het omgaan met pijn, angst voor bewegen en de impact op je dagelijks leven.

Deze informatie is algemeen en vervangt geen medisch advies. Heb je nieuwe of veranderende klachten, overleg dan met je huisarts. Heb je dringend hulp nodig? Lees hulp bij een crisis.