Bewegen met chronische pijn: hoe begin je als alles pijn doet?
Door Team Chronische Pijn Centrum · · 5 min lezen
Als bewegen pijn doet, is het heel logisch dat je het gaat vermijden. Je lichaam geeft een signaal, en je luistert. Toch merken veel mensen met langdurige pijn dat hun wereld daardoor kleiner wordt. Minder bewegen maakt spieren stijver, je conditie minder en je vertrouwen in je lichaam kleiner. Bewegen met chronische pijn is daarom geen kwestie van doorzetten, maar van opnieuw leren, rustig en in je eigen tempo.
Mag je bewegen met chronische pijn?
Ja, voor de meeste mensen met chronische pijn is bewegen mogelijk en zelfs belangrijk. Een voorwaarde is wel dat je klachten medisch goed zijn beoordeeld. Heb je nieuwe, veranderende of alarmerende klachten, zoals uitval, koorts of pijn na een val? Laat dat dan altijd eerst door je huisarts bekijken. Twijfel je of iets acuut gevaarlijk is, bel dan 112.
Als je huisarts of specialist heeft gezegd dat er geen schade is die bewegen in de weg staat, kun je rustig gaan opbouwen. Een fysiotherapeut kan je daarbij helpen.
Het helpt ook om te weten dat bewegen niet hoeft te voelen als sporten. Boodschappen lopen, de trap nemen of even in de tuin werken telt ook. Het gaat om de optelsom van kleine momenten waarop je je lichaam gebruikt, niet om prestaties of afstanden.
Waarom betekent pijn niet altijd schade?
Pijn betekent niet altijd schade, omdat pijn een beschermingssignaal is en geen directe meting van wat er in je weefsel gebeurt. De IASP (International Association for the Study of Pain) omschrijft pijn als een onaangename zintuiglijke en emotionele ervaring die samenhangt met, of lijkt op, (dreigende) weefselschade. Bij langdurige pijn kan dat alarm gevoeliger zijn afgesteld.
Dat heet ook wel centrale sensitisatie: je pijnsysteem is extra alert geworden en reageert eerder en sterker. De pijn is echt, maar zegt niet altijd dat je iets kapotmaakt. Lees meer in het alarm dat blijft afgaan en in het artikel over centrale sensitisatie.
Hoe begin je met bewegen als alles pijn doet?
Je begint met bewegen op een niveau dat zo laag is dat het bijna te makkelijk voelt. Dat is de bedoeling. Het gaat er in het begin niet om wat je bereikt, maar om de ervaring dat bewegen kan zonder dat het misgaat.
- Kies een vorm van bewegen die je leuk vindt of die je vroeger graag deed.
- Start met een paar minuten, bijvoorbeeld een korte wandeling of rustig fietsen.
- Doe het liefst elke dag of om de dag, op een vast moment.
- Verhoog pas als het een week of twee goed lukt, en dan met kleine stapjes.
- Let op hoe je je de dag erna voelt, niet alleen tijdens het bewegen.
Dit werkt hetzelfde als pacing bij chronische pijn: je spreekt vooraf af hoeveel je doet en houdt je daaraan, ook op een goede dag.
Het kan ook helpen om vooraf te bedenken wat je doet als het tegenvalt. Stop je dan helemaal, of doe je een kortere versie? Door dat van tevoren te bepalen, hoef je op het moment zelf minder te twijfelen en voorkom je dat één tegenvaller je helemaal laat stoppen.
Welke vormen van bewegen zijn geschikt?
Geschikte vormen van bewegen zijn vooral activiteiten die je rustig kunt doseren en die je graag doet. Er is geen vorm die voor iedereen het beste is. Wat voor de een fijn voelt, is voor de ander te veel.
- Wandelen, eventueel eerst een rondje om het huis.
- Fietsen, buiten of op een hometrainer.
- Zwemmen of bewegen in warm water.
- Rustige oefeningen voor kracht en soepelheid, zoals rekken of yoga.
- Dagelijkse bezigheden bewust doen, zoals tuinieren of traplopen.
Wandelen is voor veel mensen een laagdrempelige start. In wandelen bij pijnklachten lees je hoe je dat rustig opbouwt.
Wat doe je met angst om te bewegen?
Angst om te bewegen neem je serieus, en je gaat er stap voor stap mee aan de slag. Die angst is begrijpelijk: je hebt vaak meegemaakt dat bewegen pijn opleverde. Maar als je bewegen blijft vermijden, bevestigt dat de angst juist. Door in kleine, veilige stappen toch te bewegen, kan je lichaam nieuwe ervaringen opdoen.
Merk je dat angst een grote rol speelt, lees dan meer over angst om te bewegen. Het kan ook helpen om te kijken welke gedachten opkomen als je gaat bewegen, en of die gedachten altijd kloppen.
Wanneer is begeleiding verstandig?
Begeleiding is verstandig als je merkt dat opbouwen steeds vastloopt, of als angst, spanning of somberheid het bewegen in de weg staan. Een fysiotherapeut kan helpen met het lichamelijke deel. Een (GZ-)psycholoog met ervaring in chronische pijn kan helpen met wat je voelt en denkt rond bewegen, altijd náást de medische zorg die je al krijgt.
Wil je weten of die combinatie van lichaam, gedachten en emoties bij jou past? Doe dan de gratis zelfscan. Het kost een paar minuten en je zit nergens aan vast.
Veelgestelde vragen
Is bewegen goed bij chronische pijn?
Voor de meeste mensen met chronische pijn is bewegen mogelijk en belangrijk, mits de klachten medisch goed zijn beoordeeld. Door rustig te beginnen en geleidelijk op te bouwen, kan je lichaam weer vertrouwen krijgen in beweging. Laat nieuwe of veranderende klachten altijd eerst door je huisarts bekijken voordat je meer gaat doen.
Is het erg als bewegen pijn doet?
Bij langdurige pijn betekent pijn tijdens bewegen niet altijd dat er schade ontstaat. Je pijnsysteem kan gevoeliger zijn geworden. Een lichte toename van pijn die na korte tijd weer zakt, is vaak niet verontrustend. Neemt de pijn sterk toe, blijft hij lang hangen of heb je nieuwe klachten, overleg dan met je huisarts of fysiotherapeut.
Hoeveel moet ik bewegen met chronische pijn?
Er is geen vaste hoeveelheid die voor iedereen geldt. Begin met een hoeveelheid die je ook op een minder goede dag aankunt, bijvoorbeeld een paar minuten wandelen. Bouw pas op als dat een tijd goed gaat, en dan in kleine stappen. Een fysiotherapeut kan je helpen een haalbaar startpunt te kiezen.
Benieuwd of we jou kunnen helpen?
Doe de gratis zelfscan en ontdek welke factoren mogelijk een rol spelen bij jouw klachten.
Doe de gratis zelfscan